5 . كتاب اگزيستانسياليسم و اصالت بشر ، صفحهء 26 - 28 6 . ورقه هاى جهان بينى خوب ، مشخصات ، شمارهء « ج » و « د » و « ح » 7 . جزوهء مسئوليت شيعه بودن - دكتر شريعتى يادداشت مسئوليت 1 . مسئوليت بر دو قسم است : شرعى و قانونى ، و ديگر عقلى . مسئوليت شرعى همان نفس تكليف مولوى است و يا لازمهء عقلى آن كه صحت مؤاخذه است ، ولى مسئوليت عقلى صرفاً لازمهء عقلى يك اعتقاد و يا يك حكم شرعى است نظير مسئوليت براى مقدمات انجام يك حكم و مثل لوازم خاص يك اعتقاد و يك جهان بينى . 2 . اينكه در قرن بيستم مسئلهء علم مسئول ، هنر مسئول ، ادبيات مسئول ، فلسفهء مسئول و حتى مذهب مسئول مطرح شده است و به عبارت ديگر همهء اينها براى انسان و نجات انسان و آزادى انسان و رفاه انسان ، دو ايراد اساسى دارد : اول اينكه انسان را هدف قرار دادن كافى نيست . علاوه بر اين ، بايد هدف خود انسان روشن شود كه وابسته است به هدف خلقت . دوم اينكه بعد از آنكه ملاكهاى مسئوليت انسان يعنى خدا ، مذهب ، ايمان را اروپاييها از بين بردند و انسان بىمسئوليت ساختند و امروز آثار شومش را مىبينند ، به فكر ايجاد مسئوليت بدون ايمان و مذهب افتادند و با ريسمان بازى مىخواهند مسئوليت بسازند . مضحك اين است كه مىگويند علم مسئول ، ادب مسئول ، شعر و هنر مسئول . من نمىدانم چگونه ممكن است انسان غير مسئول بتواند علمش مسئول و يا شعر و هنرش مسئول باشد . اينها به جاى ايمان كه ملاك مسئوليت انسان و مسئول ساختن علم و هنر و شعر و . . . است